Auteur: Wessel Aslander Datum: 11/08/2010 Categorie: Column

Mooi hoor, maar straks ?

Prachtig positief nieuws zijn de berichten, dat diverse landen zoals Duitsland, Nederland en Belgie miljarden minder kwijt zijn aan rente op hun staatsleningen. Dat is natuurlijk het gevolg van de extreem lage korte rente van de ECB en markt-vertrouwen, omdat landen met een lage rente vertrouwd worden. Maar denkt nu niemand na over de komende periode ?

Natuurlijk …

Natuurlijk is de kans groot dat de rente de komende tijd nog zo laag blijft, omdat de economie zich na de enorme klappen van de crisis moet herstellen. De voorlopers daarin, zoals vliegverkeer en halfgeleiders, hebben alweer pre-crisis-nivo’s bereikt terwijl andere sectoren zoals bouw nog schrikbarend ver achter blijven. Ook zullen overheden in vrijwel alle westerse landen hard moeten bezuinigen om hun begrotingstekort terug te brengen naar een (eerst) acceptabel nivo en daarna naar nul. Dit omdat er ook gewerkt moet worden aan de staatsschuld, die pas kan afnemen als er een (liefst structureel) begrotingsoverschot ontstaat. Vooralsnog is alleen Duitsland zover gegaan dat zij grondwettelijk heeft vastgelegd dat elke regering minstens naar begrotingsevenwicht in elk jaar moet streven. Dat is een eerste stap naar een structurele aanpak van de alsmaar gegroeide staatsschulden, die ‘ons’ als een molensteen om de nek zijn gaan hangen de laatste jaren. En pas als dát aangepakt wordt, zullen de gevolgen van de kredietcrisis definitief wegebben. Want in feite is de kredietcrisis niets meer dan het bereiken van de grens van onze huidige ‘kredietmaatschappij’, waarin we lenen tot we scheel zien. En zolang dat niet structureel verandert is herhalingsgevaar aanwezig, ook al zijn banken nu veel strenger geworden bij hun leningen. Banken zijn opportunistisch en zullen de eisen weer verlagen, zodra de omstandigheden verder verbeteren. En tot die tijd blijft de centrale bank-rente in de VS en EU erg laag, uitleeneisen hoog en wordt het verschil maar (zeer) beperkt aan de klant doorgegeven. Hierdoor wordt u nóg een keer slachtoffer van de crisis !

Maar stel …

Stel, het gaat volgend jaar beter en die ‘double-dip’ of nieuwe crash waar menig goeroe u voor alarmeert, komt er niet. Een dergelijk scenario is gezien eerdere recessies en crises vanaf 1900 zeer waarschijnlijk, omdat er maar 2 periodes waren waarin het herstel na een ‘duikvlucht’ tijdelijk bleek te zijn. In ALLE andere gevallen volgde er, vaak na V-vormig herstel en een jaar(tje) stilstand, een verder herstel. Ik ben ervan overtuigd dat het nu óók zo zal gaan, gezien alle nieuwe consumenten die er in China, India, Brazilie en talloze kleinere landen bijkomen. De VN meldde het diverse jaren geleden al dat de armoede in deze groep landen keihard afnam en er een kapitaalkrachtige en zeer grote middenklasse ontstond. Die beweging is, ondanks de kredietcrisis (die vooral in de VS en EU speelde), niet serieus afgeremd gezien de groeicijfers van die landen. En vergeet niet dat die groep, die inmiddels de grootte heeft gekregen van de middeninkomens van VS + EU bij elkaar, gewoon doorgroeit. Natuurlijk met horten en stoten, zeker in de geleide Chinese economie. Maar China’s (en ook India’s) enige antwoord op haar enorme bevolkingsaantal is dat ze voortgaande flinke groei moet blijven creëren. Natuurlijk zal het financiele systeem van zulke landen een keer uit zijn voegen barsten, maar dat zie ik de komende 10-15 jaar nog niet gebeuren, zeker niet in de geleide economie van China. En dus is het waarschijnlijk dat de groei in de wereld, na een flinke dreun van de crisis, in een iets gematigder tempo verder gaat in de komende jaren en de zaken zich normaliseren (in VS + EU langzaam). Daarbij horen rentenivo’s die heel anders zijn dan de huidige nivo’s, oftewel; de rente zal in 2011 en de daaropvolgende jaren weer stijgen. En dan ontstaat er een héél andere situatie voor VS + EU-schulden …

Rente naar 3-4% in 2013

Ik denk dat de rente in VS en EU rond 2013 weer op 3-4% zal komen omdat economische groei dan zódanig steviger is geworden, dat dit een structureel hoger rentenivo rechtvaardigt. En natuurlijk zal er, in de aanloop naar dit nivo, al een flink aantal kleine renteverhogingen aan vooraf zijn gegaan. De langere rente, die meestal met enige vertraging achter de korte rente aan beweegt, zal dus ook omhoog gaan in 2011. En dát zal de landen met grote BBP-schulden en hoge begrotingstekorten serieus pijn gaan doen, omdat ze een flink hogere rente over hun (vrijwel) maandelijkse staatsobligatie-emissies zullen moeten vergoeden. Het voordeel dat veel landen nu genieten door de extreem lage rente, zal dus naar mijn inzicht in 2011 omslaan in een nadeel, dat steeds verder op zal lopen. En uiteraard zal een hogere rente ten koste gaan van de aflossing op begrotingstekort en staatsschuld zélf ! Immers, als er meer aan rente moet worden vergoed, blijft er minder over voor aflossing op de schuld zélf en gaat aflossing dus vertragen. Nu hoeft dit geen onoverkoombaar probleem te zijn omdat meer economische groei ook meer inkomsten voor de staat betekent. Maar landen die hun bezuinigings-zaakjes in 2011 nog niet of onvoldoende én realistisch hebben geregeld, kunnen opnieuw onder vuur komen te liggen van ratingburo’s. En zoals u weet is een ratingverlaging een belangrijke oorzaak van een hogere rentevergoeding op staatsobligaties, die zelfs door de Quantatative Easing van FED en ECB niet ongedaan kan worden gemaakt (wel verzacht). En dus hebben ‘stoute’ landen hiermee nóg een extra reden om ‘als de bliksem’ te zorgen dat ze hun zaakjes in 20111 op orde krijgen, anders komt de matteklopper van de markt vanzelf langs om rode achterwerken te veroorzaken !

W.Aslander