Auteur: Wessel Aslander Datum: 25/08/2010 Categorie: Column

Leren die yanks het nu nooit ?

Ik was ervan overtuigd dat de Amerikanen door de kredietcrisis zódanig hard met hun neus op de feiten zouden worden gedrukt, dat zij niet opnieuw dezelfde fouten zouden maken. Inmiddels twijfel ik alweer ...

What’s up doc ?

Trouwe lezers kennen mijn bezwaren: een centrale bank die zich al decennia actief bemoeit met het verloop van de economie, terwijl ze daar met haar fikken vanaf moet blijven en alleen inflatiebeheersing moet doen. Daar komt nu nog bij (sinds QE; Quantatative Easing; geldverruiming) dat zij ook actief begonnen is om deflatie te vermijden, waardoor toekomstige inflatie (2012-2015) nóg heftiger zal worden. Een overheid die (vooral onder republikeinen Bush sr. en jr.) de staatsschuld en begrotingstekort liet exploderen, krankzinnig grote belastingverlagingen toekende voor zichzelf en andere rijken en ook al kunstmatige stimulantia loslaat op de economie. En burgers die niets moeten hebben van serieuze overheidsinvloed maar (oh contradictio in terminus) wél eisen dat diezelfde overheid zich in hoge mate zeer actief bezighoudt met economisch beleid. Kortom: de kredietcrisis zou de yanks moeten hebben geleerd dat zij volstrekt verkeerd bezig zijn met hun financiële en economische huishoudens, en het nu écht anders aan moeten pakken. Maar tot mijn grote spijt zie ik nog bitter weinig vooruitgang in een serieuze ommezwaai van de koers op monetair, fiscaal en fundamenteel niveau. Met dit laatste bedoel ik natuurlijk de discussie onder economen, die het meest zouden moeten hebben geleerd van de crisis. Een grote groep, onder leiding van Paul Krugman (Princeton) pleit echter voor nóg meer overheidsstimulantia, een nóg grotere staatsschuld en nóg lagere langere renteniveaus (door veel mee QE). Dat zij vooral uit republikeinse huize komen zou gezien de les van de crisis niet veel meer uit mogen maken, maar de situatie in de VS is en blijft onverminderd zwart-wit. Hierdoor dreigt het land dezelfde fouten te maken als vóór de crisis ...

Waarom snappen die VS-economen het niet ?

Dat de gewone VS-burger onvoldoende of niet snapt hoe diens economie werkt en wat de (on)mogelijkheden zijn van het gekozen financieel systeem, is niet onlogisch. Zeker gezien alle begrippen die er door de crisis tegenwoordig worden gehanteerd voor allerlei uitzonderlijke situaties, is het plaatje voor hen zeer onduidelijk. Zij gaan er dan ook massaal vanuit dat de dames en heren aan het roer wél weten wat ze doen, om de zeer benarde situatie van 2008 definitief te verlaten. Toen werd de maximale rek van het financieel systeem bereikt en dreigde de economie net als in 1929 volledig te imploderen, met decennia van ellende als gevolg. De overheid ‘kocht’ toen voor heel veel geld uitstel van executie (lees: tijd). Dit in een poging de probleemgevallen binnen die gekochte tijd voldoende te kunnen saneren om ‘overnieuw’ te kunnen beginnen. Dat geldt natuurlijk niet alleen voor de VS, want ook in Europa werd met miljarden ‘gesmeten’ alsof het confetti was; gratis geld werd het genoemd. Immers, autoriteiten hebben zich het recht genomen om geld te creëren uit niets sinds ze de goudstandaard hebben verlaten. Dit natuurlijk in een poging om de hoeveelheid beschikbaar krediet kunstmatig te verhogen, waardoor economische groei even kunstmatig toenam. Maar gratis geld bestaat niet en natuurlijk is zo'n situatie uiteindelijk niet houdbaar; terwijl ik veelvuldig 2015 aangaf als maximale datum waarop die ‘bom’ zou ploffen, werd het 2008. In dit licht is het toch onvoorstelbaar dat grote groepen VS-economen willen dat de overheden dezelfde fouten gaan maken als vóór de kredietcrisis ?

Geen tekort, geen schuld en niet bemoeien

Als er iets is dat de kredietcrisis ons overduidelijk heeft geleerd, dan is het wel dat het maken van téveel schulden ( in de vorm van staatsschuld en of begrotingstekort) niet alleen slecht is voor bedrijven maar ook voor overheden. Een té groot begrotingstekort en of een té grote staatsschuld leidt tot een lagere rating waardoor de rentelast voor zo'n bedrijf of land steeds hoger wordt en door kan stijgen naar ondraagbaar niveau (bijvoorbeeld Griekenland). Daarnaast is het aangaan van grote tekorten en of grote staatsschulden, bedoeld om de economie te stimuleren, uitsluitend kunstmatig en concurrentievervalsing ten opzichte van andere landen. Té grote schulden leggen ook een molensteen om de nek van de consument omdat deze via bezuinigingen de nadelen van deze ‘tactiek’ op de nek krijgt geschoven. Dit terwijl een groot deel van de financiële sector verantwoordelijk is voor het ontstaan van de crisis, en niet de gewone burger. Dat maakt de discussie over pensioen-verlagingen ons land overduidelijk: de gepensioneerde hebben geen enkele schuld aan de crisis maar krijgen wél de rekening gepresenteerd. Overheden en financiële autoriteiten moeten zich mijns inziens alleen maar bezighouden met kerntaken zoals het volledig scheefgegroeide overheids-huishoudboekje weer in orde brengen. Daarnaast dient er wetgeving te komen die met 100% zekerheid voorkomt dat de financiële sector ooit weer een dergelijke crisis kan veroorzaken. En als het onverhoopt tóch opnieuw optreedt, dienen zeer zware straffen te worden gezet op verwijtbaar, frauduleus en crimineel handelen. Beurzen, financiële markten en de meeste westerse economieën zijn zodanig open, dat zij héél goed voor zichzelf kunnen zorgen. Autoriteiten dienen zich dan ook niet te bemoeien met het verloop van de economie; ze hoeven alleen maar een laag inflatienivo te ‘garanderen’. Inflatie is namelijk DE sleutel tot een duurzaam goed verlopende economie ...

W.Aslander