Auteur: Wessel Aslander Datum: 19/08/2010 Categorie: Column

Weer gedonder met Donner

Trouwe lezers weten wel, dat ik geregeld ‘overhoop lig’ met de beslissingen die minister Donner neemt; ik vind de invulling van zijn ministerschap dan ook slecht ! Nu weer omdat hij en toezichtshouder DNB oneerlijk beleid voeren richting pensioenfondsen, waarvan een aantal ‘onder water’ zijn beland in de kredietcrisis; dat herstel je niet 1-2-3. En dus dienen ze de tijd te krijgen om orde op zaken te stellen, maar Donner wil hen dat ineens niet meer geven; draaikonterij ! Want kort geleden zei hij nog dat ze herstelplannen in moesten dienen op basis van een tijdsbasis tot 2012. En nu, met de smoes dat ze “onvoldoende progressie zouden laten zien” (maar vaak wél op schema liggen met het herstelplan dat uitgaat van het eerst door Donner genoemde 2012), wil hij ze verplichte kortingen opleggen. Dit is gewoon onbehoorlijk bestuur Donner ! Daarnaast is de hele discussie terug te voeren tot een boekhoudkundige ‘truc’ …

Grote schande

Waarschijnlijk zullen enkele tientallen pensioenfondsen (vooral kleinere) op basis van de laatste informatie moeten gaan korten op pensioen-uitkeringen (‘afstempelen’). Dat is (bij mijn weten) in de recente geschiedenis nog nooit gebeurd en zou een enorme schande zijn voor het vaak zo gelauterde Nederlandse pensioensysteem. Nog maar enkele jaren geleden werden zij overal ter wereld genoemd als ‘lichtend voorbeeld’ van toekomstige financiele discipline en spaarzaamheid; nu zouden ze compleet ‘door de mand’ vallen met het afstempelen ! Sommige van deze fondsen hebben zélf al aangegeven deze maatregel te moeten nemen, maar een veertiental zullen waarschijnlijk door Donner en DNB moeten worden gedwongen. Dat zal grote gevolgen hebben voor honderdduizenden gepensioneerden, die hun uitkering tot 15% terug zien gaan vanaf 1-1-2011. Ook ‘slapers’, werknemers die ergens anders aan de slag zijn en nog pensioentegoed hebben liggen bij deze fondsen, zullen hun tegoed zien slinken. Ondermeer pensioenfondsen in de vleeswarensector, van apothekers en notarissen alsmede mogelijk metaal (150.000) zijn ‘de klos’ als de trend zich van 1-6-2010 tot 1-1-2011 zich voortzet. En het akelige is dat dit probleem vrijwel alleen maar ‘technisch’ is, omdat de rendementen van de pensioenfondsen sinds maart 2009 zondermeer goed tot zelfs zeer goed te noemen zijn ! Nee, overheden en toezichtshouders schrapten enige tijd geleden de vaste rekenrente, die een bepalende rol speelt bij het ‘contant maken’ van toekomstige verplichtingen in het heden. Hierdoor wordt de verhouding bezittingen versus verplichtingen uitgerekend; de zogenaamde dekkingsgraad. En in die formule werd altijd gerekend met een vaste rekenrente; 4%, een historisch zeer reële en zondermeer verantwoord nivo. Het is mij nog steeds een raadsel waarom dat losgelaten moest worden, omdat het ontzettend zorgvuldig was gekozen met wel 100 jaar aan monetaire en financiele achtergrond. Natuurlijk, de huidige rente ligt lager maar pensioenfondsen en toezichtshouders moet in termijnen van decennia denken en niet in een termijn van 1 jaar. Op de lange(re) termijn zal de reële rente heus wel weer naar die 4% kruipen, en er ook boven staan. Het is een langjarig gemiddelde; geen absoluut getal om naar believen ‘mee te spelen’. Maar helaas is dat wél precies wat er nu gebeurt: een ‘spelletje’…

Natuurlijk geen lasten opschuiven, maar …

In feite komt het er op neer dat vooral de verlaagde rekenrente voor zeer sterke daling van de dekkingsgraad zorgt, die het gros van de problematische pensioenfondsen per 1-1 kan dwingen om ‘af te stempelen’. Dat kan natuurlijk NOOIT de bedoeling zijn geweest van zo’n maatregel, en daarom moet die opnieuw zeer kritisch tegen het licht worden gehouden. Immers, zo’n ingreep impliceert dan ook dat het mechanisme andersom werkt. De dekkingsgraad van pensioenfondsen kan dan ‘keihard de hoogte’ in gaan als de economieen en beleggingen het in de komende jaren goed blijven gaan en de rekenrente sterk zal stijgen. Men wil immers meer ‘markt-georienteerde’ rentes terwijl langdurige stabiliteit voor pensioenfondsen heel veel belangrijker is ! In goede economische tijden, en die komen weer terug zoals ik in een recente column aangaf, kunnen dekkingsgraden van pensioenfondsen dus exploderen naar bijvoorbeeld 200%, als de rekenrente van 3 naar 6% stijgt. Dat is niets minder dan ‘jezelf enorm voor de gek houden’ omdat het allemaal papieren winst is. Daarom moet er opnieuw een vaste rekenrente komen, die de fondsen duidelijkheid geeft omtrent de bedragen van hun toekomstige verplichtingen. Dat is heel iets anders dan nu korten en voorkomen dat de lasten naar een volgende generatie worden verschoven, zoals enkele schrijvers betoogden. Het misleidende gedrag van de minister (eerst “tijd tot 2012” en nu alsnog anderhalf jaar EERDER ingrijpen) is ook zondermee verwerpelijk ! Het geeft bij de ‘slachtoffers’ alleen maar een hoop onrust en dáárom kunnen ze geen goed en stabiel beleid vormen. Beleid, dat juist dringend nodig is om de resultaten in een positieve fase van de economie zódanig te verbeteren, dat men de eisen weer haalt. En uit mijn ‘Vrijdag de 13^e’-delen is duidelijk, dat die fase zeker tot 2012 kan doorgaan; precies de tijd die draaikont Donner de fondsen eerst wilde geven, en nu weer af pakt.

Rentenivo fnuikend; niet beleggingsresultaten !

Laatst gaf Donner in Knevel & Van den Brink schaapachtig lachend toe, dat de rente écht niet lager kon en er daardoor géén verdere problemen voor de pensioenfondsen zouden komen. Waarom dan niet direct terug naar die rekenrente van 4% ? Want dan stijgt de bruto-dekkingsgraad direct met zo’n 20% in de meeste gevallen; meer dan genoeg om het gros van de problematische pensioenfondsen boven de kritische 105% dekkingsgraad te krijgen. Dat is absoluut geen boekhoudkundige truc omdat bijvoorbeeld de Belastingdienst ook rekent met een standaard-rendement van 4% voor UW EIGEN VERMOGEN, waar u dan uiteindelijk 1,2% effectief over mag betalen. Donner en overheden; verloochen je eigen uitgangspunten niet, zet die rekenrente weer vast op 4% en laat de pensioenfondsen hun (veelal) goede werk doen. Pensioenfondsen die na zo’n maatregel nóg onder 105% uit komen verdienen het dan ook om te moeten korten per 1-1, want dan hebben ze hun huiswerk ECHT niet goed gedaan ! Maar het gros van de nu problematische pensioenfondsen is in de problemen gekomen door een domme boekhoudkundige maatregel: het verlaten van de vaste rekenrente. Voor pensioenland mag u het wat mij betreft vergelijken met het verlaten van de goudstandaard door de VS in de jaren ’70, een zeer zware en volstrekt onterechte ingreep ! Dat deelnemers kunnen worden gecompenseerd voor geleden schade, als de betreffende pensioenfondsen het weer beter doen, is als een veel te klein doekje op een slagaderlijke bloeding. En vergeet niet: door het verlaten van de vaste rekenrente zullen de resultaten van pensioenfondsen een hoog ADHD-gehalte gaan krijgen, omdat er natuurlijk regelmatig aangepast moet worden aan de ‘realiteit’. Donner kan zich dan ook veel beter sterk maken voor verdere fusies / overnames van pensioenfondsen, zodat ze groter worden en sterker staan. Alsmede meer know-how krijgen, waardoor resultaten verder toenemen. Daarnaast moeten deelnemers, zowel actief als passief, veel meer zeggenschap krijgen over het te voeren beleid; dat is veel eerlijker ! En als laatste stap zou hij ze moeten verplichten om defensiever beleggingsbeleid in te zetten als het goed tot zeer goed gaat met de economie. En natuurlijk de teugels laten vieren als het slecht gaat, omdat investeren rond de bodem meestal zeer lucratief is. En dat is weer uitstekend te bepalen met Technische Analyse (TA), zoals ik in ‘Vrijdag de 13^e’-delen uitvoerig heb uitgelegd …

Nawoord

Trouwens Piet Hein, wat denk je dat dergelijke berichten met de Nederlandse consument doen, nét nu het vertrouwen in terugkeer van economische groei weer een beetje terug aan het komen is ? En wat de impact van een korting tot 14% op minimaal 150.000 en mogelijk honderdduizenden méér gepensioneerden voor een aderlating betekent ? Ook psychologisch bezien rammelt deze beslissing aan alle kanten, en zal het broze vertrouwen weer een trap recht in het gezicht geven. Om nog maar te zwijgen van de ca. 20 miljard aan bezuinigingen die een kabinet-in-wording ons in de schoenen wil schuiven. Zo kun je alsnog een terugval in groei creeeren, die misschien opnieuw onder nul zakt. Met (alweer) dank aan politici, die een chronisch gebrek aan inzicht en psychologische beginselen hebben. Het zogenaamde ‘afstempelen’ mag alleen in allerlaatste instantie plaatsvinden en er zijn nog diverse mogelijkheden over om de problematische pensioenfondsen weer op het rechte spoor te krijgen. Geduld is daarvan ook een hele belangrijke, maar ook daar scoort Donner structureel slecht op. En DNB: dat jullie je (toezichts- en ingreep)plicht in allerlei zaken van de afgelopen jaren hebben verwaarloosd, mag NOOIT reden zijn om nu maar naar de andere kant door te schieten; teveel en verkeerd toezicht ! Maar dit is er in mijn ogen wél een direct voorbeeld van …

PS. Met deze column doorbreek ik tijdelijk de serie ‘Vrijdag de 13^e’, maar die pak ik waarschijnlijk vrijdag weer op…

W.Aslander

Dhr. Aslander is directeur en hoofd technische analyse van WAvisie, een beursdienst met de focus op de Nederlandse markt. Daar combineert men decennia aan ervaring met technische analyse (TA) en een goede nachtrust (risicobeheersing) in concrete analyses met aan- en verkoopmeningen in ECHTE portefeuilles. Meer informatie op www.wavisie.nl. Dhr. Aslander schrijft zijn dagelijkse columns voor www.wallstreetweb.nl geheel op eigen titel. Hij belegt al meer dan 20 jaar met TA als leidraad maar gebruikt op de achtergrond ook kwalitatieve-, kwantitatieve- en fundamentele analyse en andere analysetechnieken en -methodes. Het veelzijdige beleggingsprogramma Vestics is zijn TA-basis. In '06 werd hij 'Beste analist van Nederland' bij Guruwatch en in '06 én '07 hij werd 2 keer tweede bij de verkiezing tot "Beursgoeroe" (Blikopdebeurs). In 2007 werd hij tevens genomineerd bij de '25 beste beleggingsexperts van Nederland' van Goudenstier. In '08 werd hij vierde 'beursgoeroe 2008' bij Blikopdebeurs; de jury noemt zijn werk 'realistisch en veelzijdig'. Ook weet hij de 'flop-guru's' van Guruwatch structureel te vermijden ! Aslander geeft selectief lezingen over financieel-economisch gerelateerde onderwerpen in brede zin.

Noot: Deze column is een strikt persoonlijke mening; elke conclusie hierin is vrijblijvend en niet bedoeld als (professioneel) advies. Aan meningen danwel conclusies in deze column kan dan ook geen enkel recht of plicht worden ontleend. Controleer zelf of de inhoud voor u wel bruikbaar is, als u deze wilt toepassen. Posities van de schrijver zelf worden voor zover mogelijk steeds vermeld, maar kunnen per minuut, uur, dag, week of maand wisselen. Momenteel heeft hij geen posities.