Auteur: Wessel Aslander Datum: 04/02/2010 Categorie: Column

Centrale banken; véél teveel macht

Het is een typisch westerse mentaliteit dat men altijd ‘bewijzen’ wil zien van optredende zaken; hierdoor wachten centrale banken veel te lang met het verhogen van de rente na een economisch slechte periode. Ook al wijzen vooruitkijkende cijfers zoals PMI’s en indices zoals de IFO op serieuze economische groei; centrale banken willen dat een halfjaar tot een jaar later pas voor waarheid aannemen. Met als gevolg dat de betreffende economie al gauw een jaar op veel te lage renteniveaus heeft gedraaid, waardoor er onnodige kunstmatige stimulering van die economie ontstaat en onevenredig veel risico wordt genomen. Dat leidt uiteindelijk tot overdadige piekvorming in economische groei en risico enkele jaren erna, waarna vrijwel steevast een recessie of zelfs crisis losbreekt; sinds 1997 hebben we 3 crises in 12 jaar gehad ! U denkt dat dit laatste toeval is ? Nee, dat heeft alles te maken met het bereiken van de grenzen van ons financieel stelsel, waarin centrale banken een steeds machtiger rol zijn gaan spelen. En aangezien een persoon als Greenspan die steeds verder groeiende macht niet aankon en steeds meer naar de pijpen van de deregulerende politiek in Washington danste, ontstond een explosieve situatie. Het is daarom van groot belang dat de centrale bank in de VS de macht om de rente te bepalen, weer verliest. Ook omdat centrale banken altijd achter de feiten aan lopen, waardoor zij slecht kunnen ‘sturen’ op economische groei…

Gerotzooi in ’t zelfde bed moet afgelopen zijn !

In het vorige deel kon u al lezen dat monetaire kwartiermakers (zeker in de VS) regelmatig met politici in hetzelfde bed liggen (‘Government Sachs’), terwijl ze feitelijk allebei neutraal horen te zijn op financieel-economisch gebied. Zij horen neutraal te zijn om de lange termijn belangen van haar burgers, de economie als geheel en de waarde van de munt zoveel mogelijk reëel te houden. Maar door de voortdurende bemoeienis van beide kanten, soms zelfs in dezelfde richting gecombineerd !, wordt de economie steeds opnieuw opgepompt nadat deze is leeggelopen of zelfs uiteen is geklapt. Diverse getuigenissen bij de cie. de Wit duiden m.n. in de Amerikaanse situatie voortdurend op deze belangenverstrengeling, en ook in de VS zélf duikt dit telkens opnieuw op. Maar Japan kan er ook wat van: de nieuwe Japanse minister van financiën Kan ‘verplichtte’ onlangs de centrale bank-gouverneur (Shirakawa; BoJ) zo ongeveer om haar politiek aan te passen aan die van de regering.

En het ergste was, dat de minister-president dit nog eens dunnetjes over deed in een andere toespraak ! Shirakawa probeerde dit nog wel tegen te spreken, maar de positie van de Japanse centrale bank is totaal niet neutraal. Dit gerotzooi in hetzelfde bed is dan ook tekenend voor de hopeloze situatie in Japan; het land waar al bijna 20 jaar geen enkele serieuze economische groei meer is. En de situatie in de VS gaat aardig dezelfde kant op, zowel in onderlinge verhoudingen tussen politiek en centrale bank als begrotingstekorten als staatsschuld. Hoogervorst (AFM) noemde dat gedrag  "gelegenheid maakt de dief" oftewel: als de kat op het spek wordt gebonden, moet je niet opkijken dat het spek snel is verdwenen. En Jon Kyl (senator Nevada) zei dat Bernanke het beleid van Obama zou ondersteunen bij zijn herbenoeming; ’t zoveelste bewijs van vermenging van politiek en centrale bank.

Veel centrale banken hebben zwakke ruggen

Niet alleen een te hoge rente is schadelijk voor elke economie; ook een te lage rente is dat ! Als geld gratis of vrijwel gratis is, wordt er veel tot zeer veel risico meegenomen met waarschijnlijk ernstige tot zeer ernstige gevolgen over enkele jaren. Vrijwel iedereen die dit leest heeft zowel de Azië-crisis als de ICT-bubble uit 2000 meegemaakt als de kredietcrisis-dreun erna, en de veel te lang veel te laag gebleven rentes daaropvolgend. Dat leidde in 2003-2007 tot het opblazen van dé kredietbubble die tussen 2007 en 2008 ontplofte, waarna de rente opnieuw richting het nulpunt werd gebracht. Gezien de diepte van de crisis en de daarmee gemoeide $ 5000 miljard die deze al heeft gekost, is deze derde crisis binnen 12 jaar met enorme afstand de allerduurste. De simpele optelsom: het verlagen van de rente naar (bijna) nul is contraproductief, daar de recessies (of crisis) steeds dieper worden en steeds meer geld kosten ! Het is absoluut de verkeerde weg om te bewandelen en tóch gaan we er gewoon mee door. Dat maakt mij niet bepaald vrolijk omtrent de toekomst over enkele jaren ! Omdat een (veel) té lage rente geld spotgoedkoop maakt, rekenen bedrijven er na 1-2 keer automatisch op, dat centrale banken bij elke serieuze groeivertraging wéér naar het rentewapen grijpen. Dat maakt hen lui in het zoeken naar oplossingen, omdat zij er net als junks automatisch vanuit gaan dat zij weer een shot krijgen als de dokter constateert dat het weer eens niet goed gaat.

Echter, zoals het een ‘echte junk’ betaamt gaat zijn gezondheid steeds verder achteruit bij elk volgend shot en uiteindelijk ‘lonken’ de zes plankjes veel vroeger dan zijn leeftijd zou doen vermoeden. En dus bestaat het gevaar dat een langdurige periode van veel te lage rentes de economische en financiële creativiteit bij bedrijven zodanig uitholt, dat de economie alsnog die enorme smakker maakt die met zoveel moeite en bakken geld is geprobeerd te voorkomen. Uit de vorige alinea is duidelijk dat het huidige beleid van kwaad tot erger gaat en dat is ook te zien aan oplopende begrotingstekorten en sterk stijgende staatsschulden. En naarmate crisis dieper worden, zullen overheden er wéér en steeds meer geld tegenaan moeten smijten, om de boel weer vlot te trekken (Japan-scenario). Dat is een volstrekt heilloze weg en kan alleen maar voorkomen worden door rigoureuze veranderingen en strenge maatregelen in te voeren ...

Renteverhogingen en volgende crisis

Wie zegt mij dat de Fed de rente eind 2010 of begin 2011 (zoals veel economen vermoeden) gaat verhogen ? Even advocaat van de duvel spelend: als de overheids- stimulantia worden weggehaald en de consument neemt het stokje onvoldoende over, dan treedt er een nieuwe recessie op. Dan kán de Fed niet verhogen omdat zij elk sprietje economische groei daarmee direct afmaait. Pas als de consument er weer ‘zin in heeft’, is dat mogelijk. Consumenten in Japan, een land waar dergelijke praktijken al twee decennia voorkomen, zijn daarom blijvend terughoudend geworden met hun bestedingen. De overheid slaagt er dan ook op geen enkele manier nog in om de boel weer aan de gang te krijgen, maar heeft ondertussen door massa’s kunstmatige stimulering zóveel staatsschuld opgebouwd dat zij er aan onder dreigt te gaan als er niet drastisch wordt gesaneerd. Dit scenario is heel goed denkbaar voor het Westen en dan met name Amerika, als de centrale bank daar doorgaat met dergelijk politiek gemotiveerd en óver-stimulerend monetair beleid. Want wát als de volgende recessie / crisis in pakweg 2015 losbreekt, terwijl overheden overal nog massaal aan het bezuinigen zijn om de gaten van de kredietcrisis ’07-’09 te dichten ? Dan zijn er altijd wel politici te vinden, die opnieuw aandringen op stimulering en daar gaan de staatsschulden weer…

Bel weet het …..eh niet

De index van onze zuiderburen twijfelt; dat wordt onmiddellijk duidelijk aan het bovenstaande plaatje. Gezien de RSI wil zij wel, omdat deze een licht stijgende trend heeft in de laatste maanden. De DMI is redelijk kalm en zou geen belemmering mogen zijn voor een continuering van de stijgende trend. En tóch staat de koers ónder de stijgende trend sinds maart 2009 met het risico op een verdere daling naar de steunen 2335 of zelfs 2235. Daarentegen: als de koers boven de licht dalende magenta weerstand weet te breken, dan kan zij alsnog verder klimmen. En dat kan zowel terug in de stijgende bruine trend als daaronder met vrijwel hetzelfde tempo. Wat is nu wijsheid ? Gezien de licht opwaartse trend in de RSI en de kalme DMI is er voorlopig geen gevaar voor een verdere daling zoals genoemd. Daarnaast vormt de Bel-20 nog steeds hoger lows, alleen even geen hogere highs. Daarom is het niet zo belangrijk of de index uiteindelijk verder stijgt binnen de stijgende bruine trend, of daarbuiten; het stijgingstempo is in beide gevallen gelijk. In principe zou de vorige serieuze top op 2600 moeten worden overschreden om een nieuw koopsignaal te genereren. Maar net als met de analyse van gisteren zit er speelruimte in de stijgende steunlijn van de bruine trend, omdat deze trend niet geheel parallel loopt. Het parallel lopen van trendlijnen is vaak een voorwaarde voor een bestendig verloop van zo'n trend, die vaak meerdere jaren aan kan houden. Zoals gisteren ook gezegd, leg ik dat wat gecompliceerde verhaal uit in mails aan de abonnees, omdat het te voert omdat hier allemaal te bespreken. Als de Bel-20 zich binnenkort weer boven 2600 weet te hijsen, dan lijkt ook in dit geval zo'n scenario te verwachten en blijft de index zondermeer koopwaardig tot 2850; de volgende weerstand van betekenis…

W.Aslander

Dhr. Aslander is directeur en hoofd technische analyse van WAvisie, een beursdienst met de focus op de Nederlandse markt. Daar combineert men decennia aan ervaring met technische analyse (TA) en een goede nachtrust (risicobeheersing) in concrete analyses met aan- en verkoopmeningen in ECHTE portefeuilles. Meer informatie op www.wavisie.nl. Dhr. Aslander schrijft zijn dagelijkse columns voor www.wallstreetweb.nl geheel op eigen titel. Hij belegt al meer dan 20 jaar met TA als leidraad maar gebruikt op de achtergrond ook kwalitatieve-, kwantitatieve- en fundamentele analyse en andere analysetechnieken en -methodes. Het veelzijdige beleggingsprogramma Vestics is zijn TA-basis. In ‘06 werd hij ‘Beste analist van Nederland’ bij Guruwatch en in ‘06 én ‘07 hij werd 2 keer tweede bij de verkiezing tot “Beursgoeroe” (Blikopdebeurs). In 2007 werd hij tevens genomineerd bij de ‘25 beste beleggingsexperts van Nederland’ van Goudenstier. In ‘08 werd hij vierde ‘beursgoeroe 2008’ bij Blikopdebeurs; de jury noemt zijn werk ‘realistisch en veelzijdig’. Ook weet hij de ‘flop-guru’s’ van Guruwatch structureel te vermijden ! Aslander geeft selectief lezingen over financieel-economisch gerelateerde onderwerpen in brede zin.

Noot: Deze column is een strikt persoonlijke mening; elke conclusie hierin is vrijblijvend en niet bedoeld als (professioneel) advies. Aan meningen danwel conclusies in deze column kan dan ook geen enkel recht of plicht worden ontleend. Controleer zelf of de inhoud voor u wel bruikbaar is, als u deze wilt toepassen. Posities van de schrijver zelf worden voor zover mogelijk steeds vermeld, maar kunnen per minuut, uur, dag, week of maand wisselen. Momenteel heeft hij geen posities.