Auteur: Wessel Aslander Datum: 03/02/2010 Categorie: Column

Centrale banken; erg veel macht

Er valt bitter weinig te lachen als wordt gekeken naar de waardevernietiging die de kredietcrisis heeft veroorzaakt. De meeste bedrijfssectoren zijn jaren teruggeworpen in hun winsten in 2008-2009, om over de omzetten al helemaal maar te zwijgen. Toch valt dat nog mee als het wordt vergeleken met de enorme achteruitgang in staatsschulden en begrotingstekorten. Daar zijn achteruitgangen te noteren van 10-20 en in sommige gevallen zelfs 25-30 jaar, terwijl in de meeste landen de laatste decennia juist zulke prachtige ‘winsten’ waren geboekt. Ook ons land slaagde erin om de staatsschuld van ruim 60% BBP naar circa 40% BBP terug te dringen in de afgelopen twee decennia. Inmiddels noteren we weer boven 60% BBP-staatsschuld, waardoor twee decennia van grote vooruitgang compleet zijn vernietigd ! In een volgende column kom ik terug op het feit, dat ook politici niet bepaald vrijuit gaan in de aanloop naar het ontstaan van de kredietcrisis. De politici van nu kunnen roepen wat ze willen, maar zij of hun voorgangers hebben ook forse steken laten vallen. Daarover later meer ...

Ik sloot de serie van 6 columns getiteld “Laat me niet lachen” af met de volgende zin: “Voorkomen blijft namelijk ook in financieel opzicht ALTIJD beter dan genezen". Dat leek in mijn ogen de enige juiste conclusie uit het gebeurde, waarmee toekomstige crises zouden moeten worden voorkomen. Ik zeg met opzet: "zouden moeten worden voorkomen" omdat dit natuurlijk nooit zeker is. Maar de kans op een nieuwe vergelijkbare crisis wordt natuurlijk steeds geringer, naarmate de regels strenger zijn. Dat zei de voorzitter van de AFM (Hoogervorst) kort geleden ook nog met zoveel woorden: gezonde financials zijn alleen te verkrijgen door streng toezicht. Nu lijkt de AFM ook forse steken te hebben laten vallen, maar daar kom ik in een latere column wel op terug. Vandaag stel ik de rol van centrale banken als regulatoren van de korte rente ter discussie ...

Centrale banken bepalen rente; is dat wel goed ?

Het is de vraag of centrale banken wel het korte renteniveau moeten bepalen, omdat zij daarmee ook de spread beïnvloedt. Dat is juist de grootste stimulans om ‘vet’ te gaan bankieren (lees: uiterst risicovol) ! Dit omdat je bijna voor niets geld kunt lenen en dat voor een fiks percentage weer uit kunt zetten; met grote winsten als gevolg. Dáár worden bankiers pas lui, onnadenkend en onoplettend van ! Daarnaast staat er geen enkele vorm van straf op het ‘om zeep helpen’ van een financial door veel te grote risico's aan te gaan, terwijl verantwoordelijken van bewust gefailleerde ‘gewone’ ondernemingen wél rekenschap moeten afleggen over hun daden. Daarmee hebben we gelijk hét verschil te pakken tussen gewone bedrijven en financials. Dat had er nooit mogen komen maar het is er wél ! En ik denk dat een goede accountant heus wel het verschil kan bepalen tussen goede wil met (veel) pech, en opzet. En gelooft u mij als ik zeg, dat zo’n accountant een solvabiliteit van 2-3% niet en nooit onder het kopje ‘goede wil met (veel) pech’ kan en mag rangschikken. Terugkomende op het centrale bank-verhaal denk ik dat er een mechanisme moet zijn te bedenken, zodat de markt en niet de centrale bank bepaalt waar de KT-rente moet liggen. Want het is duidelijk dat centrale banken (m.n. FED) desnoods tot het uiterste gaan ‘spelen’ met het renteniveau, met zeer schadelijke gevolgen zoals een kredietcrisis...

Centrale banken: ongelofelijk veel macht

Na de aanslagen op 11/9/2001 wist ik het zeker: voor het eerst in de moderne geschiedenis zouden diverse centrale banken het onderste uit de kan gaan halen in een kunstmatige poging om de consument aan het consumeren te houden. Ik zal het nooit vergeten: ik stond op dat moment in een winkel en hoorde van een bekende verkoopster dat er een vliegtuig in het WTC was gevlogen. Gek genoeg schroot direct door mijn hoofd dat de kans op een aanslag véél groter was dan een noodlottig ongeval. Ook al was dit kort daarvoor met een klein vliegtuigje wél gebeurd. Want ik herinnerde me de bomaanslag in de kelder nog, waarmee al eens eerder was geprobeerd om zware schade aan het WTC-gebouw toe te brengen. Ik ben daarop snel naar huis gegaan om de inmiddels ‘live’-geworden uitzending te bekijken. Ik zat goed en wel en toen boorde het tweede toestel zich in de andere toren; een verschrikkelijke ervaring. Gek genoeg pakten diverse beurszenders dit item vrij laat op, en kwam er pas aandacht voor toen na het tweede gecrashte toestel duidelijk werd dat er geen sprake was van een noodlottig ongeval. De reactie van de mensen op straat was compleet anders: verbijstering, paniek en mateloze en nog eens mateloze woede. Mijn ervaring leert me dan dat een dergelijke psychische reactie ook een garantie is voor ‘paniek’ op de beurs. Dus wist ik direct na het inslaan van het tweede toestel dat de Fed (onder Greenspan) zijn al ingezette verlagingen dóór zou voeren tot een zeer laag niveau. Centrale banken hebben die macht naar zich toe getrokken en zouden die macht voor het eerst ‘tot het naadje gaan’ gebruiken. Want dergelijk beleid dirigeert het grootste deel van de economie ...

Rente veel te lang veel te laag gehouden

Niet uit naïviteit maar door de oprechte gedachte dat deze veel te lage rente hooguit enkele maanden tot een halfjaar zou worden aangehouden, zag ik nog geen al te grote LT-problemen in deze stap. Immers, als de emoties na enige tijd zijn gaan liggen en beurs en economie normaliseren, dan zou de rente terug kunnen naar het ‘normale’ recessieniveau van 2,5-3%. Een té lage rente jaagt risicovolle investeringen immers de hoogte in, waardoor er op termijn nieuwe, andere en steeds grotere problemen ontstaan; van de wal in de sloot dus. Maar Bush ontketende een complete oorlog, Greenspan besloot de rente ruim twee jaar op het vrijwel laagste niveau te houden en in 2007-2008 ontplofte de zo ontstane zeepbel. Ik had nooit verwacht dat Greenspan de rente zó lang zó laag zal houden en ik zie er tot op de dag van vandaag ook de noodzaak niet voor ! De economie had slechts een ‘gewone recessie’ te pakken ondanks de aanslagen, en die horen gewoon uit te woeden zonder kunstmatige stimuleringen. Greenspan is dus een belangrijke schuldige aan het ontstaan van de kredietcrisis (zoals al jaren geleden voor gewaarschuwd), doordat hij zijn enorme verantwoordelijkheden als centrale bankier niet serieus nam. In financieel opzicht gezien is hij de machtigste man ter wereld en een dergelijke verwaarlozing van taken is dan ook een gigantische blunder. Een politicus was er al lang en keihard op afgerekend maar Greenspan bleef gewoon zitten ! Ook dat bewijst de immense macht van een centrale bank en dan speciaal dat van de Fed; toch al geen neutrale centrale bank. Elk renteniveau moet een afspiegeling zijn van de economische situatie, en niet andersom. Door doelbewust op renteniveau te sturen verhogen centrale banken het ‘geloof’ in de maakbaarheid van economische ontwikkelingen, maar die maakbaarheid is er absoluut niet ! Dat heeft de kredietcrisis overduidelijk bewezen ...

Fraai !

In tegenstelling tot veel andere analisten was er bij mij geen moment het gevoel, dat de stijgende trend sinds maart 2009 zou kunnen gaan sneuvelen. Het ene na het andere negatieve TA-rapport vloog over het scherm en volgens de inhoud ervan waren al een heleboel trends gebroken. Dat het veel genuanceerder ligt dan dergelijke analyses aangeven, had ik zondermeer verwacht. Want een vergelijkbare situatie als nu deed zich ook in 2003 in 2004 voor met dezelfde effecten als gevolg. Het was daarom alleen maar van belang te letten op de steun rond 326,5, waaronder de index enkele maanden ‘gevangen’ heeft gezeten en die dus sterk is. Daarnaast moest geleid worden op de mogelijkheid van een terugtest van de opwaartse uitbraak uit de dalende magenta trend. Dat zou net plaats kunnen vinden onder 320, waar dan een dubbele steun van forse betekenis ligt. Pas een AEX onder 318 zou ik met argusogen gaan bekijken, omdat dan het gevaar zou ontstaan op een mislukkende terugtest. Tegelijkertijd koelden zowel RSI als DMI goed af en omdat de DMI relatief weinig gespannen was, leek een dergelijke krachtmeting er helemaal niet komen. Hoe dat zit met de stijgende steunlijnen op andere indices, die in enkele gevallen wel zijn gesneuveld, is te gecompliceerd om uit te leggen in 1 alinea. Ik verwijs daarvoor naar de mails die de abonnees hierover krijgen en waarin het proces van ‘verschuivende steunlijnen’ werd en wordt uitgelegd; een niet bepaald onbekend technisch fenomeen. Voor de AEX is dat in ieder geval niet nodig en kan zij met een succesvolle en fraaie terugtest op steun 326,5 terugkeren naar de voormalige top op 343,5. Daarna moet worden besloten of de index verder gaat stijgen richting 380 of meer, of dat er een nieuwe terugtest van 326,5 komt. In dat geval herhaalt de AEX het patroon van oktober tot begin december; een tijdelijke horizontale trend binnen een stijgende langere trend. Dat is niet bepaald ongewoon in een stijgende trend en geregelde winstnemingen maken de bestendigheid van de trends zelfs fors groter ! Dus of het al tijd voor de beren is ? Denk ’t niet !

W.Aslander

Dhr. Aslander is directeur en hoofd technische analyse van WAvisie, een beursdienst met de focus op de Nederlandse markt. Daar combineert men decennia aan ervaring met technische analyse (TA) en een goede nachtrust (risicobeheersing) in concrete analyses met aan- en verkoopmeningen in ECHTE portefeuilles. Meer informatie op www.wavisie.nl. Dhr. Aslander schrijft zijn dagelijkse columns voor www.wallstreetweb.nl geheel op eigen titel. Hij belegt al meer dan 20 jaar met TA als leidraad maar gebruikt op de achtergrond ook kwalitatieve-, kwantitatieve- en fundamentele analyse en andere analysetechnieken en -methodes. Het veelzijdige beleggingsprogramma Vestics is zijn TA-basis. In ‘06 werd hij ‘Beste analist van Nederland’ bij Guruwatch en in ‘06 én ‘07 hij werd 2 keer tweede bij de verkiezing tot “Beursgoeroe” (Blikopdebeurs). In 2007 werd hij tevens genomineerd bij de ‘25 beste beleggingsexperts van Nederland’ van Goudenstier. In ‘08 werd hij vierde ‘beursgoeroe 2008’ bij Blikopdebeurs; de jury noemt zijn werk ‘realistisch en veelzijdig’. Ook weet hij de ‘flop-guru’s’ van Guruwatch structureel te vermijden ! Aslander geeft selectief lezingen over financieel-economisch gerelateerde onderwerpen in brede zin.

Noot: Deze column is een strikt persoonlijke mening; elke conclusie hierin is vrijblijvend en niet bedoeld als (professioneel) advies. Aan meningen danwel conclusies in deze column kan dan ook geen enkel recht of plicht worden ontleend. Controleer zelf of de inhoud voor u wel bruikbaar is, als u deze wilt toepassen. Posities van de schrijver zelf worden voor zover mogelijk steeds vermeld, maar kunnen per minuut, uur, dag, week of maand wisselen. Momenteel heeft hij geen posities.