Auteur: Wessel Aslander Datum: 04/03/2010 Categorie: Column

Onzekere factoren voor ’10 (8)

Grondstofprijzen; ook dat is een van de onzekere factoren voor 2010 ! Ik heb het op deze website al vaker gehad over de onrealistisch hoge olieprijs in het diepst van de crisis ($ 35 per vat versus 8-15 tijdens eerdere crises). Maar ook de huidige olieprijs (een hele ruime verdubbeling van de bodemprijs) is onrealistisch hoog met $ 80 per vat, terwijl er in grote delen van de wereld amper of geen economische groei is. Speculatie speelt daarin een grote rol, zoals eind december duidelijk werd uit een onderzoek. Daaruit bleek dat een afgeleverde vat olie al gauw 30x werd verhandeld voordat het van de producent bij de definitieve koper terechtkwam. Een ander onderzoek leverde het verbijsterende aantal van 300 voor-de-kusten wachtende mammoettankers (> 300.000 vaten) op, een belangrijke draaischijf van de zojuist genoemde enorme speculatie.

Maar ook zitten de al dan niet) strategische voorraden overal ter wereld (met uitzondering van China, dat zijn strategische voorraad juist fors uitbreidt) tot-aan-de-rand toe vol. RDS-topman Voser zei het onlangs nog zo: “Er is een overvloed aan ruwe olie en de huidige prijs is echt te hoog”. “Het gaat in tegen het normale marktprincipe dat overvloed lage prijzen tot gevolg heeft”. Dat ontlokte mij in ‘Onzekere factoren voor ’10 (6)’ al een duidelijke mening over de mate van kartel-invloed van de OPEC gecombineerd met een straffe uitspraak over de toekomstige olieprijsontwikkeling. Ik geef daarin namelijk aan dat de olieprijs na 2010 weinig moeite zal hebben om terug te keren naar het hoogtepunt van $ 147 per vat van midden 2008. En dat lijkt helaas naadloos door te trekken naar de overige grondstoffen die de mens gebruikt voor zijn productieprocessen in de wereld …

Het speculeren gaat een hogere versnelling in

Arcelor Mittal waarschuwde gisteren voor zware ijzerertsprijsstijgingen in langere termijn contracten, omdat zij die trend in Azië (verst gevorderde LT-contract-herzieingen) constateerde. De grootste staalmaker ter wereld met bijna 300.000 werknemers ziet de ijzerertsprijs wel tot 80% kan stijgen in deze ‘indek’-contracten ! Nu kwamen ijzerertsprijzen wel van een relatief lager niveau dan olie en daardoor is de absolute stijging minder groot, maar dan moet altijd nog gedacht worden aan stijgingen van 50-60%. Stelt u zich eens voor dat uw bedrijf als grootste kostenpost ‘grondstoffen’ heeft en de prijs ervan met 50-60% gaat stijgen de komende tijd. Dan zult u de prijzen voor afnemers van uw producten fors moeten verhogen om winstgevend te blijven. Op zich is dat niet zo'n groot probleem als er goede economische groei zou zijn, inkomens stijgen en de ergste crisis in 80 jaar ver achter ons zou liggen; dat heet pricing-power. Maar nu de economische omstandigheden nog erg mager zijn, bedrijven zeer voorzichtig zijn met toekomstige investeringen en consumenten zeer terughoudend zijn in hun uitgavenpatroon, is dat een groot gevaar. Want natuurlijk gaat opwaartse prijsdruk van grondstoffen en neerwaartse prijsdruk door terughoudende bedrijven en consumenten ten koste van bedrijfswinsten. En die hadden zich juist hersteld in (de tweede helft van) 2009 ...

Ook de staalindustrie in Duitsland waarschuwde onlangs bij monde van president Kerkhoff van de staalbranchevereniging voor een moeilijk 2010, omdat zij de grondstofprijzen zowel sterk zag stijgen als verder ziet oplopen. Zij constateert dat de prijs van ijzererts sinds het dieptepunt van de crisis al met 80% is opgelopen terwijl de prijs van een andere belangrijke grondstof voor de staalindustrie (cokes) met 40% opliep. En dat zijn de prijzen van vorig jaar, het vorige halfjaar en de vorige maand; dus ook NIET de prijzen zoals Arcelor Mittal die verwacht voor de langere termijncontracten die nu worden (over)gesloten. De branchevereniging trok wel de conclusie dat de crisis inmiddels achter de rug is omdat de mondiale staalproductie afgelopen maand 25% hoger uitkwam op 109 miljoen ton, bij een sterk gestegen kapaciteitsbenutting van maar liefst 12% naar 73%. In Duitsland, de grootste staalproducent van Europa, steeg de productie zelfs nog iets verder met 28% op 75% capaciteitsbenutting; daarnaast verwacht men minstens 10% productiestijging in 2010.

Heftige speculatie bedreigt bedrijfswinsten 2010-2012

De vooruitzichten zijn dus goed maar Kerkhoff waarschuwde nadrukkelijk dat speculanten de grondstofprijzen veel te hard aan het opdrijven zijn. Zijn branchevereniging is van mening ‘dat de prijzen voor zowel ijzererts als cokes veel te ver vooruitlopen op de economische fundamentele waarden’ (lees: zwakke economische groei). En dat hebben we eerder al van de topman van RDS gehoord, maar dan over olie. Begrijpt u nu waarom ik de naadloze parallel tussen olie en andere grondstoffen zoals ijzererts en cokes trek ? En u hoeft maar naar de ’09-prijsontwikkeling van veel andere (vooral industriële) grondstoffen te kijken om te kunnen voorspellen, dat deze zich in 2010 waarschijnlijk voort zal zetten. Of u nu kijkt naar palladium, lithium, koper of andere vormen van energie zoals gas of steenkool; het maakt weinig uit. Daarmee is mijn stelling uit 2006 en 2007, dat grondstofprijzen het (toen) komende decennium steeds meer zullen dicteren, opnieuw werkelijkheid aan het worden. De snelheid waarmee dit na de ergste crisis in ruim 80 jaar gebeurt, verbaast mij wel maar niet de totale impact.

Alleen boerenproducten en enkele andere grondstoffen zoals katoen, cement en bakstenen lijken zich enigszins aan deze sterk stijgende trend te onttrekken, maar zijn in de meeste gevallen laat-cyclisch en zullen waarschijnlijk in 2011 of 2012 alsnog volgen met sterke stijgingen. Nu zijn stijgingen uit het verleden geen garantie voor de toekomst maar is de ontkoppeling tussen prijs en aanbod zoals in 2006 en 2007 geconstateerd, gewoon intact. De CRB-index, een van de belangrijkste grondstofindices, steeg sinds eind 2008 voortdurend en stijgt nog steeds. Dit ondanks een tijdelijke winstname van 505 naar 450 in de laatste weken, waarna de koers nu weer met een stijgende trend op 480 noteert. Er is nog een kans dat de meeste grondstofprijzen in de loop van 2010 tijdelijk minder of niet meer zullen stijgen als gevolg van te ver opgelopen speculatie in relatie met de voorlopig relatief zwakke blijvende economische groei. Dat zou redelijk logisch zijn te verwachten op basis van fundamentele- en kwantitatieve analyse, maar er zijn nog geen serieuze aanwijzingen voor. En daarmee lijkt aanhoudende speculatie in de meeste grondstoffen voor zeer significante prijsopdrijvingen te kunnen gaan zorgen, die de bedrijfswinsten verderop in 2010 en latere jaren fors kunnen drukken…

ASML in de rebound ?

Een van de fondsen die de laatste tijd minder aantrekkelijk was geworden, is ASML. Het fonds viel namelijk zonder succes de stijgende rode weerstand nabij 24 aan, en viel enkele euro's terug. Zoals indertijd aangegeven zou deze waarschijnlijk wel boven 22 blijven, de horizontale blauwe steun. En dat gebeurde ook sinds de jaarwisseling, waardoor het aandeel voer voor dagspeculanten werd wegens de grillige bewegingen tussen 22 en ca. 24. Dat was ook duidelijk te zien aan de ‘muted’ (erg kalme) RSI en DMI; meestal een fase voorafgaand aan nieuw enthousiasme. En de eerste signalen van hernieuwd enthousiasme duiken op in de vorm van een opwaartse uitbraak van de RSI boven 58 en een (weer) duidelijke stijging van de DMI. Natuurlijk geeft dit geen enkele garantie dat de stijgende rode weerstand (nu op 24,5) deze keer wel kan worden overwonnen, maar de kans op een succesvolle aanval neemt wel toe. Het nadeel is dat er op 25 nog een zware horizontale weerstand ligt, die een succesvolle uitbraak alsnog zou kunnen verijdelen. Het is daarom nog geen uitgemaakte zaak hoe groot de kans op een succesvolle aanval van deze beide weerstanden. Ik beoog met deze analyse dan ook voornamelijk aan te geven, dat ASML na ruim twee maanden van ‘oninteressant’ mogelijk weer interessant gaat worden

W.Aslander

Dhr. Aslander is directeur en hoofd technische analyse van WAvisie, een beursdienst met de focus op de Nederlandse markt. Daar combineert men decennia aan ervaring met technische analyse (TA) en een goede nachtrust (risicobeheersing) in concrete analyses met aan- en verkoopmeningen in ECHTE portefeuilles. Meer informatie op www.wavisie.nl. Dhr. Aslander schrijft zijn dagelijkse columns voor www.wallstreetweb.nl geheel op eigen titel. Hij belegt al meer dan 20 jaar met TA als leidraad maar gebruikt op de achtergrond ook kwalitatieve-, kwantitatieve- en fundamentele analyse en andere analysetechnieken en -methodes. Het veelzijdige beleggingsprogramma Vestics is zijn TA-basis. In '06 werd hij 'Beste analist van Nederland' bij Guruwatch en in '06 én '07 hij werd 2 keer tweede bij de verkiezing tot "Beursgoeroe" (Blikopdebeurs). In 2007 werd hij tevens genomineerd bij de '25 beste beleggingsexperts van Nederland' van Goudenstier. In '08 werd hij vierde 'beursgoeroe 2008' bij Blikopdebeurs; de jury noemt zijn werk 'realistisch en veelzijdig'. Ook weet hij de 'flop-guru's' van Guruwatch structureel te vermijden ! Aslander geeft selectief lezingen over financieel-economisch gerelateerde onderwerpen in brede zin.

Noot: Deze column is een strikt persoonlijke mening; elke conclusie hierin is vrijblijvend en niet bedoeld als (professioneel) advies. Aan meningen danwel conclusies in deze column kan dan ook geen enkel recht of plicht worden ontleend. Controleer zelf of de inhoud voor u wel bruikbaar is, als u deze wilt toepassen. Posities van de schrijver zelf worden voor zover mogelijk steeds vermeld, maar kunnen per minuut, uur, dag, week of maand wisselen. Momenteel heeft hij geen posities.