Auteur: Wessel Aslander Datum: 03/03/2010 Categorie: Column

Onzekere factoren voor ’10 (7)

Tijd; een zeer belangrijke en zeer onzekere factor in 2010 en een deel van 2011. Alhoewel tijd relatief kan zijn, omdat het volgens de speciale relativiteitstheorie gelijk staat aan snelheid en daarmee dus vertraagd naarmate de snelheid steeds verder oploopt, heb ik het in dit geval gewoon over de kalendertijd. Op deze website en sporadisch op andere heb ik al enkele keren geschreven, dat tijd een probleem kan worden als de banken zich snel na hun redding weer gaan ‘misdragen’. En aangezien er in veel gevallen al weer heftige tot zelfs schandalige bonussen worden uitgekeerd (ten laste van de winst en soms nog over zware verliezen !), is de factor tijd een zeer onzekere voor 2010…

Algemeen

De ontstane grote mondiale onevenwichtigheden zullen ook mondiaal geherbalanceerd moeten worden om nieuwe vergelijkbare problemen in de toekomst te voorkomen. Met name Azië zal een deel van zijn kunstmatig gecreëerde voordelen (lage munt, productie ten koste van milieu door zeer lage eisen en tsunami aan goedkope arbeid) moeten afzwakken. En met name Europa en Amerika zullen hun financiële balansen in alle opzichten moeten verbeteren, omdat er veel te lang aan potverteren is gedaan, met name in de VS waar de huizensector kunstmatig enorm werd gestimuleerd. ‘Iedereen in een eigen huis’ aldus Bush, een zeer lage drempel voor huisaankoop en -bezit en het op zijn zachtst gezegd ‘zeer losjes’ omgaan met de regels. En het is natuurlijk vierkante fraude als er gesjoemeld wordt met ([gedeeltelijke] afwezigheid van) inkomens, vermogens en andere garanties !

Het akelige is dat een instantie als het IMF al vele jaren vóór aanvang van de kredietcrisis waarschuwde voor dit gevaar. Aan het model dat de VS vooral geld verdiend door ‘slim’ te zijn en Azië voor zich laat produceren, is met de kredietcrisis een voorlopig einde gekomen als wordt gekeken naar de kelderende Aziatische exporten. En ondanks alle maatregelen in de wantrouwig geworden westerse wereld herstelde het vertrouwen het snelst en het best in Azië. Daar zijn de financieel economische omstandigheden sinds de drastische hervormingen na de Azië-crisis in 1998 enorm verbeterd omdat zij de juiste lessen trokken uit hun ervaringen. Daarnaast zijn Aziaten zeer spaarzaam terwijl Europeanen tussen Azië en de ‘erop los levende’ Amerikanen in zitten. Het Westen is dus nog maar net begonnen aan haar eigen post-kredietcrisis-periode zoals Azië dat in 1998 had…

Time is NOT on our side

Enige tijd geleden las u al dat alle reddings- en steunoperaties van alle westerse regeringen als voornaamste doel hebben om tijd te winnen. Tijd om de financiële sector zijn problemen voldoende op te laten lossen. Alleen op die manier en onder bepaalde voorwaarden was er voldoende geld beschikbaar om de grootste probleemgevallen adequaat te helpen (de bailout). Hiermee was het begrip ‘systeembank’ geboren: alleen de belangrijkste en grootste banken die letterlijk en figuurlijk omvielen, konden met een ‘beperkte’ hoeveelheid gemeenschapsgeld overeind worden gehouden. De rest kreeg alleen het vooruitzicht op betere tijden en de belofte dat de korte rente lang laag gehouden zou worden. Door de zeer winstgevende spread die dan ontstaat, kan vrijwel elke bank opnieuw winstgevend worden. Verliezen nemen dan af en draaien om in forse winsten, en afschrijvingen drogen op waardoor weer reserves kunnen worden opgebouwd. ‘Brave’ banken moeten hun problemen door een gebrek aan voldoende geld voor iedereen echter zélf oplossen. Zij zijn immers ‘alleen’ in de buurt van of langs het randje van het ravijn gescheerd: er niet in gevallen zoals Bear Stearns, Lehman Bros. en AAB.

Tijd kopen was enige betaalbare ‘oplossing’

Het doel van centrale banken werd dus: wij kopen letterlijk tijd voor de probleemgevallen en voor niet-systeembanken is het ‘redden wie zich redden kan’. Desnoods wordt weigerende systeembanken met teveel problemen steun opgedrongen of zelfs ‘opgedwongen’ om erger te voorkomen. Immers, geen systeembank mocht de reddingspogingen alsnog torpederen door wegens het weigeren van staatssteun alsnog failliet te gaan. Immers, zeker grote banken kunnen zóveel ‘collateral damage’ (nevenschade, domino-effect) veroorzaken dat dit geen optie was. De reddingsoperatie moest hoe-dan-ook slagen om het cruciale vertrouwen weer terug te krijgen in een failliet lijkend systeem. Het alternatief was namelijk een wereldwijde financiële crash; dat was géén alternatief want dan keert de wereld inclusief Azië terug naar anderhalf decennium economische ellende zoals na 1929. Hierdoor was het ook een uitgemaakte zaak dat de financiële autoriteiten een andere weg moesten wandelen dan in en na 1929. Want vriend en vijand zijn het erover eens dat de bestrijding van die crisis faliekant is mislukt ...

Stimulering; tijd en geld heelt wonden

Op allerlei manieren, met allerlei bedragen en in allerlei vormen is voor duizenden miljarden dollars aan staatssteun verleend om de consument te verleiden zijn uitgavenpatroon weer te normaliseren. Daarmee moet bestaande productiecapaciteit weer normaler en uiteindelijk weer renderend worden gebruikt; de crisis leidde tot recordlage bezettingsgraden en dus harde verliezen. Dat is de basis van de productie-economie; er is ook tijd nodig om die overdaad aan productiecapaciteit op vele gebieden weg te werken. Daarnaast kwamen de al gedane en de ‘nog-te-doen-investeringen’ in gevaar door het bijna letterlijk bevriezen van krediet; een tijdbom voor de toekomst. Een flink deel van de mondiale financiële sector, met name in de westerse wereld, heeft nog jaren nodig om normale kredietfuncties weer goed uit te kunnen voeren zonder steun en of garanties. Pas dan kan het bedrijfsleven weer op een gezonde manier met gezonde voorwaarden gezond krediet kunnen lenen en is de crisis definitief over. Tot die tijd zal er linksom of rechtsom in enigerlei mate worden teruggevallen op staatssteun of staatsgaranties. Ook onvermijdelijk…

Echt economisch herstel als fin. sector weer gezond is

Financiële autoriteiten wisten dus dat alles maar-dan-ook-echt-alles om het woord ‘vertrouwen’ draaide, en namen de noodzakelijke maatregelen om dit vertrouwen langzaam maar zeker te herstellen. In het woord ‘langzaam’ zit de sleutel tot de definitieve bestrijding van de crisis, omdat ‘vertrouwen te paard vertrekt en te voet terugkomt’; zoals het gezegde luidt. Vertrouwen wordt beetje-bij-beetje gewonnen en daarvoor is veel tijd nodig. Dus zijn er tot op de dag van vandaag nog grote onevenwichtigheden in de financiële sector, waardoor nog geen sprake kan zijn van een écht einde aan de crisis. Het uitkeren van miljardenbonussen per grote bank gaat ten koste van de winst en dus ook deels van het vermogen, waardoor de banken de noodzakelijke hersteltijd onnodig verlengen ! Daarnaast worstelen zij nog deels met het terugbetalen van staatssteun, het beperken van risico en het verkorten van de balans (dit laatste lijkt grotendeels klaar). Aan de andere kant is er de roep om ‘soepel’ krediet uit de samenleving (om de ontstane problemen te tackelen), lage rentetarieven voor lage kosten en niet in de laatste plaats: normale normen en waarden. Dit laatste is natuurlijk vooral te zien aan de oneindig wordende discussie over de vaak schandalige bonussen (vaak over miljardenverliezen !). Dat komt het zo noodzakelijke herstel van vertrouwen niet ten goede ...

Stimulering zo snel mogelijk weg en rente omhoog

Ik ben vrij principieel tegen de meeste vormen van economische stimulering, omdat subsidies en hulp/reddingsplannen niet alleen vaak marktverstorend en concurrentie-vervalsend werken maar ook ‘lui’ maken. Bedrijven horen in vrijwel alle gevallen bij grote voortduring de tucht van de markt te voelen, om te begrijpen welke mensen hun klanten hebben en waar in de toekomst geld mee verdiend kan worden. Banken zijn daarin niet anders en zijn sinds het ontstaan van het begrip ‘too big to fail’ erg lui geworden en hebben de belangen van hun klanten grotendeels uit het oog verloren. Dat maakt zowel arrogant, eigenwijs als risicoverhogend en de gevolgen daarvan hebben we helaas allemaal mogen ondervinden. Het vermijden van een echte financieel-economische crash MOEST echter gedaan worden om een onvoorstelbare kapitaalvernietiging in geld en menselijke arbeid te voorkomen. Nu dit is gelukt, moet zo snel mogelijk over worden gegaan naar een normale situatie met normalere marktverhoudingen en een normale renteniveaus. Anders dreigt herhaling op het maken van dezelfde fouten voorafgaande aan de kredietcrisis.

Als laatste voorkomen van dezelfde fout

De hiervoor genomen buitengewone maatregelen (QE; Quantatative Easing oftewel geldverruimende maatregelen) zullen dan ook snel als verantwoord is moeten worden afgebouwd. Daarnaast moet de rente, zij het zeer geleidelijk, zo snel als verantwoord is worden verhoogd. Want als dit te laat gebeurt, blijft de rente té lang té laag en krijgen we dezelfde ‘kunstmatige stimuleringseffecten’ zoals in 2005-2007. Kansas-FED-president Hoenig waarschuwde daar gisteren nog voor met de volgende zin: "You are inviting future problems because a zero percent fed-funds rate is inviting future excesses”. Daarmee geeft de FED duidelijk aan geleerd te hebben van de véél te lang véél te laag gebleven rente na de economische recessie van 2000-2003. En die fout moet koste wat het kost NU vermeden worden !

AEG krijgt er meer zin in

Diverse financials hebben duidelijk minder geprofiteerd van de sterke koersstijgingen die sinds de hogere bodem in juli 2009 zijn ontstaan. Aegon is zo'n fonds en vormde een dubbele top rond het weerstandsniveau op 6, waarna de koers tot vrijwel 4 terugzakte (-30%). Daarnaast zit het vonnis nog steeds gevangen in de dalende magenta trend van de kredietcrisis, die momenteel zijn toplijn bij 5,5 heeft liggen. Er is echter goed nieuws te melden en wel een opwaartse koersuitbraak gecombineerd met een RSI-uitbraak. De koers brak boven de dalende oranje weerstandslijn uit en benut daarmee de ruimte die er nog is tot aan de dalende magenta toplijn. Want daar zal de koers opnieuw tot winstname worden gedwongen omdat deze weerstand erg zwaar is. Voor beleggers die wel van een kort ritje houden is het aandeel dan ook koopwaardig geworden met een voorlopig plafond rond 5,5. Daar zal tijdelijk weer verkocht moeten worden in afwachting van de ontwikkelingen. Want het potentieel voor dit fonds wordt pas serieus groter als de dalende magenta weerstand is overwonnen. Of de stijgende bruine trend sinds maart 2009 intact blijft tijdens de aanval op deze weerstand eind maart of in april, is nog onduidelijk. Daarvoor moet de RSI voldoende hoog blijven liggen na zijn gisteren gerealiseerde opwaartse uitbraak. Voor langere termijnbeleggers wordt het dus belangrijk om die ontwikkeling te blijven volgen ...

Mijn mening: Aegon is koopwaardig boven 4,4 voor een stijging naar 5,5 in 1-2 maanden. Daar verkopen en afwachten.

W.Aslander

Dhr. Aslander is directeur en hoofd technische analyse van WAvisie, een beursdienst met de focus op de Nederlandse markt. Daar combineert men decennia aan ervaring met technische analyse (TA) en een goede nachtrust (risicobeheersing) in concrete analyses met aan- en verkoopmeningen in ECHTE portefeuilles. Meer informatie op www.wavisie.nl. Dhr. Aslander schrijft zijn dagelijkse columns voor www.wallstreetweb.nl geheel op eigen titel. Hij belegt al meer dan 20 jaar met TA als leidraad maar gebruikt op de achtergrond ook kwalitatieve-, kwantitatieve- en fundamentele analyse en andere analysetechnieken en -methodes. Het veelzijdige beleggingsprogramma Vestics is zijn TA-basis. In '06 werd hij 'Beste analist van Nederland' bij Guruwatch en in '06 én '07 hij werd 2 keer tweede bij de verkiezing tot "Beursgoeroe" (Blikopdebeurs). In 2007 werd hij tevens genomineerd bij de '25 beste beleggingsexperts van Nederland' van Goudenstier. In '08 werd hij vierde 'beursgoeroe 2008' bij Blikopdebeurs; de jury noemt zijn werk 'realistisch en veelzijdig'. Ook weet hij de 'flop-guru's' van Guruwatch structureel te vermijden ! Aslander geeft selectief lezingen over financieel-economisch gerelateerde onderwerpen in brede zin.

Noot: Deze column is een strikt persoonlijke mening; elke conclusie hierin is vrijblijvend en niet bedoeld als (professioneel) advies. Aan meningen danwel conclusies in deze column kan dan ook geen enkel recht of plicht worden ontleend. Controleer zelf of de inhoud voor u wel bruikbaar is, als u deze wilt toepassen. Posities van de schrijver zelf worden voor zover mogelijk steeds vermeld, maar kunnen per minuut, uur, dag, week of maand wisselen. Momenteel heeft hij geen posities.